Rumunija je u srijedu, 14. oktobra, u jutarnjim satima podigla dva borbena aviona F-16 i vojni helikopter nakon što su radari registrovali tri bespilotne letjelice u blizini granice s Ukrajinom. To je saopštilo rumunsko Ministarstvo nacionalne odbrane.
Zbog mogućnosti da dronovi uđu u vazdušni prostor članice NATO-a, stanovnicima okruga Tulča poslano je hitno upozorenje, a vojne letjelice upućene su da prate situaciju.
Radari uočili tri cilja kod Valkova
Prema podacima Ministarstva, rumunski radarski sistemi otkrili su tri vazdušna cilja u blizini ukrajinskog grada Valkove, nedaleko od granice dviju država. U saopštenju stoji:
„U srijedu ujutru, 14. oktobra, sistem radarskog nadzora Ministarstva nacionalne odbrane otkrio je vazdušne ciljeve koji su se kretali u blizini mjesta Valkove, na teritoriji Ukrajine, u neposrednoj blizini granice sa Rumunijom“
Nacionalni vojni komandni centar odmah je obavijestio Generalni inspektorat za vanredne situacije. Nakon toga, u 6.39 časova, stanovnicima sjevernog dijela okruga Tulča stiglo je upozorenje putem sistema RO-Alert.
Šta su građani trebali učiniti
Građani su upozoreni na mogući upad dronova i pozvani da potraže zaklon u podrumima ili skloništima civilne zaštite. Oni koji nisu mogli doći do skloništa trebali su ostati u kućama, podalje od prozora i spoljašnjih zidova.
Istovremeno su s vojnih aerodroma poletjela dva lovca F-16 rumunskog ratnog vazduhoplovstva i borbeni helikopter IAR-330 SOCAT. Njihov zadatak bio je da prate kretanje bespilotnih letjelica i nadziru pogranični vazdušni prostor.
Iz Ministarstva odbrane poručuju da radarski podaci nisu pokazali da su dronovi ušli na teritoriju Rumunije.
Uzbuna ukinuta nakon sat i 19 minuta
Kada je utvrđeno da tri letjelice nisu narušile rumunski vazdušni prostor, uzbuna je ukinuta u 7.58 časova. Od izdavanja upozorenja do njegovog ukidanja prošlo je sat i 19 minuta.
Vlasti nisu saopštile kojem proizvođaču ili tipu pripadaju uočeni dronovi, niti su iznijele konačnu procjenu njihovog porijekla. Zasad nema zvanično potvrđenih podataka o tome ko stoji iza letjelica.
Opasnost od upada, a ne potvrđen upad
Iz saopštenja proizlazi da je upozorenje izdato zbog mogućeg ulaska dronova u rumunski vazdušni prostor, a ne zbog potvrđenog upada. Važno je razlikovati te dvije stvari: radari su otkrili letjelice na ukrajinskoj strani, u blizini granice, ali prema zvaničnim podacima one nisu prešle na rumunsku teritoriju.
Takav pristup podrazumijeva da se stanovništvo upozorava čim postoji opasnost, dok se vojne letjelice dižu kako bi provjerile stanje u zraku. Pošto je riječ o članici NATO-a, svaka mogućnost narušavanja vazdušnog prostora tretira se kao pitanje koje zahtijeva brzu reakciju.
Nije prvi put da Rumunija diže avione
Rumunska vojska nije prvi put podigla borbene avione zbog bespilotnih letjelica u blizini granice s Ukrajinom. Tokom noći između 9. i 10. oktobra rumunski radari također su registrovali vazdušne ciljeve iznad ukrajinske teritorije.
Tada su angažovana dva španska borbena aviona F-18, raspoređena u Rumuniji u okviru NATO misije vazdušnog nadzora. I tada su stanovnicima okruga Tulča upućena upozorenja, ali ulazak dronova u rumunski vazdušni prostor nije potvrđen.
Najnoviji incident pokazuje da se vazdušne uzbune na granici Ukrajine i Rumunije nastavljaju. Vojska članice NATO-a tamo održava pojačan nadzor zbog bespilotnih letjelica koje se pojavljuju u neposrednoj blizini njene teritorije.
Šta to znači za stanovnike pograničnog područja
Za stanovnike sjevernog dijela okruga Tulča ovakva upozorenja znače da moraju biti spremni na brzu reakciju. Sistem RO-Alert služi tome da poruka do građana stigne u što kraćem roku.
Upute su jasne: zaklon u podrumu ili skloništu civilne zaštite, odnosno boravak u kući podalje od prozora i spoljašnjih zidova.
Zasad nije saopšteno da je bilo povrijeđenih niti štete. Rumunske vlasti navode samo da dronovi nisu ušli u vazdušni prostor zemlje i da je uzbuna ukinuta nakon provjere radarskih podataka.
Dok se ne pojave dodatne informacije o porijeklu i vrsti letjelica, jedini potvrđeni podaci su oni koje je iznijelo rumunsko Ministarstvo nacionalne odbrane. Sve ostalo, uključujući pitanje ko stoji iza dronova, zasad ostaje bez zvanične potvrde.